Prej fundjavës çmimet e karburanteve në tregun e pakicës kanë shënuar rritje nga 10 deri 14 lekë më shumë sesa çmimet e mëparshme.
Nafta në pikat e karburantit po tregtohet me çmim 229 lekë për litër apo 10 lekë më e shtrenjtë sesa më parë, ndërsa benzina 219 lekë për litër apo 14 lekë për litër më e shtrenjtë.
Por, teksa çmimi i naftës ka kapur rekorde të reja, në ndryshim nga vendet e tjera të rajonit, të cilat prej disa javësh kanë miratuar masa të reja fiskale për uljen e akcizës, Shqipëria nuk po ndërmerr asnjë masë të re për amortizimin e efekteve të rritjes së çmimeve. Madje nuk ka më në fuqi as Aktin Normativ që parashikonte uljen e kufizuar të akcizës.
Për shkak të rritjes së çmimeve, më 3 Prill qeveria miraton Akti Normativ për uljen e akcizës me 20% nëse çmimi i naftës me pakicë kalonte nivelin 220 lekë për litër dhe benzina 200 lekë për litër.
Por Ministria e Financave shpjegoi për Monitor se vendimmarrja për aplikimin e uljes së akcizës lidhej me funksionimin dhe vendimin e Bordit. Pas stabilizimit të çmimeve prej disa javësh Bordi i Transparencës nuk funksionon.
Por edhe kur ishte në fuqi akti normativ, masa fiskale pati përdorim të kufizuar. Ministri i Financave Petrit Malaj më herët gjatë një seance plenare deklaroi se masa është përdorur vetëm 2 herë dhe efekti financiar llogaritet 37 mln lekë apo rreth 350 mijë euro.
Ndërkohë, Shqipëria vijon të ketë çmimet më të larta të karburanteve në rajon për shkak të barrës së lartë fiskale që zë gati 50% të çmimit dhe mungesës së masave fiskale. Sipas një tjetër analize të Monitor, nafta në Shqipëri pak ditë më parë rezultoi 30% më e shtrenjtë sesa mesatarja e rajonit, për shkak të barrës së lartë fiskale dhe mosmarrjes së masave fiskale, teksa shumë shtete të rajonit i rikthyen ato.
Po ashtu në të gjitha vendet e rajonit mbi çmimin bazë të naftës llogaritet vetëm akciza dhe TVSH. Në disa shtete të rajonit akciza është 2% më pak. Në Maqedoninë e Veriut TVSh është 18% për naftën dhe benzinën, por u ul në 10% gjatë periudhës së rritjes së çmimeve.
Në Kosovë gjithashtu zbatohet norma e TVSH-së 18%.
TVSH në Malin e Zi arrin 21%, por ky shtet naftën e ngarkon vetëm me 2 taksa TVSH dhe akcizë, e cila së fundmi është përgjysmuar si masë për amortizimin e çmimeve.
Në Serbi TVSH është 20% ndërsa akciza para nisjes së luftës arrinte 59.5 lekë për litër. Por menjëherë pas nisjes së konfliktit në Lindjen e Mesme, Serbia uli akcizën me 25%. Masa u riaktivizua edhe disa javë më parë.
Në Shqipëri përveç akcizës të lartë prej 39.4 lekë për litër, TVSh-së 20% dhe mungesës së masave fiskale, mbi çmimin e naftës aplikohet edhe dy taksa të tjera shtesë, që nuk aplikohen në vendet e rajonit. Taksa e qarkullimit me vlerë 27 lekë për litër dhe taksa e karbonit 3 lekë për litër.
Nafta kap rekorde të reja, Shqipëria pa masa mbrojtëse
Nafta në Shqipëri ka arritur në 229 lekë për litër, ndërsa benzina është ngjitur në 219 lekë, duke shënuar nivele të reja rekord dhe duke rritur presionin mbi konsumatorët dhe bizneset.
Sipas të dhënave të publikuara nga Monitor, rritja e çmimeve të karburanteve po ndodh ndërsa Shqipëria nuk ka ndërmarrë masa të reja për të zbutur ndikimin te qytetarët. Ndërkohë, mekanizmi i parashikuar për uljen e akcizës me 20% mbetet i kufizuar në zbatimin e tij.
Sipas skemës, ulja me 20% e akcizës aktivizohej kur nafta kalonte nivelin 220 lekë për litër dhe benzina 200 lekë për litër, por vendimmarrja për aplikimin e saj lidhej me funksionimin dhe vendimin e Bordit.
Të dhënat tregojnë se kjo masë është përdorur vetëm dy herë. Sipas Monitor, efekti në buxhet nga aplikimi i saj ka qenë rreth 37 milionë lekë, ndërsa mekanizmi nuk është kthyer në një instrument të qëndrueshëm për mbrojtjen e konsumatorëve nga rritja e çmimeve.
Niveli prej 229 lekësh për litër për naftën dhe 219 lekësh për benzinën shton shqetësimet edhe për kostot e transportit, prodhimit dhe shërbimeve, me efekt zinxhir në çmimet e mallrave dhe shërbimeve.
Në kushtet e rritjes së re të çmimeve, mbetet e hapur pyetja nëse mekanizmi i uljes së akcizës do të aktivizohet sërish apo nëse qeveria do të ndërmarrë masa të tjera për të zbutur koston e karburanteve për konsumatorët shqiptarë./monitor/
and then