Akulli detar i Arktikut arriti shtrirjen e tij maksimale vjetore prej 14.29 milionë kilometrash katrorë më 15 mars të këtij viti, pak më poshtë se maksimumi rekord i vitit të kaluar prej 14.31 milionë kilometrash katrorë.
Këto të dhëna të reja përforcojnë gjetjet e shkencëtarëve se tendenca në rënie e mbulesës së akullit gjatë dimrit po vazhdon.
Shtrirja maksimale e akullit të këtij viti është afërsisht 1.3 milion kilometra katrorë nën mesataren e viteve 1981-2010, sipas Qendrës Kombëtare të të Dhënave për Borën dhe Akullin (NSIDC).
Ndërkohë, në Antarktidë, e cila tani ka hyrë në vjeshtë, minimumi vjetor i akullit detar gjatë verës u regjistrua në 2.58 milionë kilometra katrorë më 26 shkurt – 260,000 kilometra katrorë nën mesataren e viteve 1981-2010. Megjithatë, shifra është ende mbi nivelin rekord të ulët prej 1.79 milionë kilometrash katrorë të vendosur më 21 shkurt 2023.
Mahmut Oguz Selbеsoglu, drejtor i Qendrës së Kërkimeve Polare të Universitetit Teknik të Stambollit, tha se akullnajat dhe akulli detar luajnë një rol kritik në ruajtjen e ekuilibrit të rrezatimit të planetit. Thënë thjesht, është ekuilibri që mbështet jetën në Tokë.
Ndërsa akulli shkrihet, kjo ekuilibër ndryshon: avullimi rritet, efekti serë intensifikohet dhe ngrohja globale përshpejtohet, duke krijuar një cikël humbjeje të vazhdueshme të akullit, tha ai.
Selbesoglu vuri në dukje se shkrirja është e përqendruar në zonat kufitare të akullit në Detin Barents, Detin Bering dhe zonat periferike të Atlantikut të Veriut.
Arktiku po ngrohet me një ritëm katër herë më të lartë se mesatarja globale, tha ai.
Ai shpjegoi se amplifikimi i Arktikut po nxit rënien e akullit detar dhe po forcon efektin e shkrirjes nën akull të oqeanit, që do të thotë se edhe kur mbulesa e akullit zgjerohet përkohësisht, ajo është më e hollë dhe për këtë arsye më e ndjeshme dhe më e shpejtë për t’u shkrirë.
Selbesoglu vuri në dukje se maksimumi i akullit detar të vitit të kaluar ishte si niveli më i ulët vjetor ashtu edhe ai historik i të gjitha kohërave.
“Pothuajse të gjitha vlerat maksimale rekord të ulëta kanë ndodhur brenda dhjetë viteve të fundit. Kjo është shumë domethënëse sepse na tregon se ekziston një trend sistematik dhe përshpejtues këtu – kjo nuk është vetëm shkrirje e verës, por një zvogëlim i sasisë së akullit që duhet të formohet në dimër. Ky është një rezultat që tregon një dobësim sistematik dhe strukturor të sistemit”, tha ai.
Ai e përshkroi procesin si një zinxhir ngjarjesh që shkaktojnë ndërsjelltas. Ndërsa sipërfaqja e bardhë zvogëlohet, më shumë rrezet e diellit absorbohen në vend që të reflektohen, duke gjeneruar më shumë nxehtësi – që nga ana tjetër do të thotë më shumë humbje akulli, më shumë avullim dhe një efekt serrë më të fortë.
“Kjo çon në ndryshime klimatike dhe reagime të rënda meteorologjike siç janë ngjarjet ekstreme të motit”, shtoi Selbesoglu.
and then