Mikroplastikat janë tashmë të pranishme pothuajse kudo: në oqeane, në ujin e pijshëm, në paketimet ushqimore dhe madje edhe në trupin e njeriut. Por pyetja se çfarë pasojash mund të ketë ekspozimi i vazhdueshëm ndaj tyre për shëndetin mbetet ende një çështje që po studiohet.
Një studim i ri nga Kolegji i Mjekësisë Veterinare dhe Shkencave Biomjekësore në Teksas A&M ka analizuar ndikimin e polietilenit, një prej llojeve më të përdorura të plastikës në botë. Gjetjet, të publikuara në revistën Science Advances, sugjerojnë se ekspozimi ndaj tij mund të lidhet me ndryshime të ngjashme me ato që shfaqen në sëmundjen e mëlçisë yndyrore, ndërsa efektet duket se përforcohen kur ekspozimi shoqërohet me një dietë të pasur me yndyrë, fruktozë dhe kolesterol.
Polietileni, një plastikë e pranishme në jetën e përditshme
Polietileni përdoret gjerësisht në paketimet ushqimore, mbështjellësit plastikë, enët e ruajtjes dhe materiale të tjera të përdorimit të përditshëm. Sipas studiuesve, ai përbën rreth një të tretën e prodhimit global të plastikës, por ndikimi i tij në mëlçi është studiuar më pak krahasuar me disa lloje të tjera plastike.
Ekipi kërkimor u përqendrua në pyetjen nëse ekspozimi ndaj polietilenit mund të kontribuojë në zhvillimin e ndryshimeve të lidhura me sëmundjen e mëlçisë yndyrore, një gjendje në të cilën yndyra grumbullohet në qelizat e mëlçisë.
Rezultatet treguan rritje të disa shënuesve të lidhur me këtë sëmundje. Efekti ishte edhe më i theksuar kur ekspozimi ndaj polietilenit kombinohej me një dietë të stilit perëndimor, të pasur me yndyrë, fruktozë dhe kolesterol.
Sipas studiuesve, kjo ngre mundësinë që ekspozimi ndaj mikroplastikave dhe një dietë që rëndon metabolizmin të mund të veprojnë së bashku duke shtuar stresin mbi mëlçinë.
Si u identifikua dëmi?
Për të kuptuar më mirë mekanizmat e përfshirë, shkencëtarët përdorën transkriptominë hapësinore, një teknologji që mundëson analizimin e aktivitetit të gjeneve brenda indeve, duke ruajtur njëkohësisht vendndodhjen e qelizave.
Përmes kësaj metode, studiuesit identifikuan zona specifike të dëmtimit të mëlçisë dhe vunë re aktivizimin e PPAR-alfa, një proteinë që luan rol të rëndësishëm në rregullimin e metabolizmit të yndyrave në mëlçi.
Ata identifikuan gjithashtu ANXA2, një gjen i lidhur me proceset e riparimit të indeve, si një faktor potencial në mekanizmin e vërejtur.
Sipas ekipit, identifikimi i këtyre rrugëve biologjike mund të ndihmojë në kuptimin më të mirë të mënyrës se si mikroplastikat mund të ndikojnë në organizëm dhe, në të ardhmen, në zhvillimin e strategjive të mundshme terapeutike.
A mund të çojë polietileni në dëmtime më të rënda?
Studimi nuk jep një përgjigje përfundimtare mbi ndikimin afatgjatë të mikroplastikave te njerëzit. Studiuesit planifikojnë të analizojnë nëse polietileni mund të luajë rol edhe në fazat më të avancuara të sëmundjes së mëlçisë, përfshirë fibrozën, si dhe nëse ndërhyrja në rrugën PPAR-alfa mund të ndihmojë në kufizimin e efekteve të dëmshme.
Megjithatë, rezultatet nuk nënkuptojnë se një produkt i vetëm plastik apo një ekspozim i vetëm shkakton sëmundje të mëlçisë. Studimi ofron kryesisht të dhëna eksperimentale që kërkojnë hetime të mëtejshme, veçanërisht për të kuptuar nëse këto efekte përsëriten te njerëzit.
Në një kohë kur mikroplastikat janë bërë pjesë e ekspozimit të përditshëm, studiuesit theksojnë nevojën për të kuptuar më mirë ndërveprimin mes tyre, ushqyerjes dhe faktorëve të tjerë që ndikojnë në shëndetin e mëlçisë.
and then